Cebuano news: Pipila ka mga lungsod ug siyudad sa Mis. Occ. ginganlan pasidungog sa mga bayani

OROQUIETA CITY, Misamis Occidental, Hunyo 19 (PIA) -- Ang probinsiya sa Misamis Occidental mihingalan sa pipila sa ilang mga lungsod ug siyudad isip paghatag dungog sa mga bayani sa nasud.

Nag-una niining maong mga bayani sila si Dr. Jose Protacio Rizal, Graciano Lopen-Jaena, Marcelo Hilario Del Pilar ug Andres De Castro Bonifacio, kinsa maoy gipasidunggan sa mga lungsod nga ginganlan ug Calamba, Loper-Jaena, Plaridel ug Bonifacio.

Sa atong nahibaw-an gikan sa mga klase sa History, si Rizal, Lopez-Jaena ug Plaridel ang naghugpong sa ilang kahanas sa pag sulat alang sa pamanatalaan nga “La Solidaridad” diin ilang gipagawas ug gipahayag ang ilang pagmahal sa Pilipinas nga ilang gisabwag didto sa nasud sa Espanya.

Si Rizal didto matawo sa Calamba, Laguna kaniadtong Hunyo 19, 1961, sa mga gignikanan nga si Francisco Mercado ug Teodora Alonzo.

Sa iyang pag-eskwela didto sa Ateneo de Manila, Rizal ang iyang gigamit nga apelyedo imbis Mercado tungod kay gipangita kini sa mga Espanyol.

Ang duha ka libro nga iyang gisulat, ang “Noli Me Tangere” ug “El Filibusterismo,” naghisgut sa mga problema sa katawhanng Pilipinhon nga wala gika-himuot sa mga Espanyol ug siya nahukman nga patyon pinaagi sa pagpusil didto sa Bagumbayan, Luneta sa Disyenbre 30, 1896.

Si Lopez-Jaena usab usa ka magsusulat nga Pilipinhon, maayo nga orador ug usa ka rebolusyonaryo ug nahimong editor sa La Solidaridad ug na-ila sa iyang mga tabang sa Propaganda Movement sa mga Pilipino.

Natawo didto sa Jaro, Iloilo sa mga ginikanan nga Placido Jaena ug Maria Jacoba Lopez, si Graciano namatay sa sakit nga tuberculosis nianang pagka Enero 20, 1896 ug gisundan ni Del Pilar isip editor sa La Solidaridad.

Si Del Pilar usab, nga naila sa ngalan nga “Plaridel,” aktibo nga naglihok aron mahatagan sa partisipasyon sa gobyerno ang mga Pilipino ug hatagan kini sa katungod nga mosulti, mosulat ug mo-apil sa mga kalihukan nga may kalabutan ang politika.

Namatay kini niadtong Hulyo 4, 1896, mga kapin lamang sa tuig sa wala pa maproklamar ang kaugalingnan sa Pilipinas nianang pagka 1898.

Samtang si Bonifacio, mao ang giila nga nagtukod sa kapunongan nga KKK kun Kataastaasang Kagalanggalangang Katipunan (KKK) ng mga Anak ng Bayan, usa ka sekretong grupo sa mga Pilipino nga nagtinguha sa kaugalingnan sa Pilipinas, pinaagi sa usa ka armadong pakig-bisog.

Ang iyang pag-gisi sa iyang cedula nga gi isyu sa mga Espanyol ngadto sa mga Pilipino kaniadtong Agosto 29, 1986, atol sa usa ka pangtigum sa mga sakop sa KKK, didto sa Balintawak, Caloocan, maoy nagsilbi nga sinyales nga nagsugod na ang armadong pakig-away batuk sa mga Espanyol ug gitawag kini nga “Cry of Balintawak.”

Usab ang duha ka mga siyudad sa probinsiya, ginganlan isip pagpasidungog sa duha ka mga bayani sa probinsiya: Ozamiz alang kang kanhi Senador Jose Fortich Ozamiz ug Tangub isip pasidungog kang kanhi Gobernador Alfronso D. Tan.

Pinaagi sa Republic Act 6736, nga nahimong balaod kaniadtong Agosto 4, 1989, si Ozamiz, giila isip usa ka bayani ug martyr, kang kinsang adlaw nga natawhan, Mayo 5, matag tuig, gideklarar nga special working day sa tibuok provinsiya sa Misamis Occidental.

Napili nga unang representante sa Misamis didto sa Congreso gikan sa 1931-1935 ug sa ika dise-sayes (16th) Constitutional Convention, si Ozamiz mao ang una ug pabilin nga nag inusara nga Senador nga gikan sa Misamis Occidental nga nahimong Assistant Minority Floor Leader sa Senado.

Usa ka reserve officer nga adunay rangku nga Major sa United States Armed Forces in the Far East (USAFFE) sa World War II, si Ozamiz gidakop sa mga Hapon tungod sa iyang kalambigitan sa mga gerilya ug gipriso sa Fort Santiago diin siya gipatay kaniadtong Pedrero 11, 1942.

Samtang usab, ang siyudad sa Tangub gikuha gikan sa “tangkub,” usa ka pulong sa mga Suban-on nga nagpasabot nga usa ka sudlanan sa humay nga hinimo sa panit sa kahoy nga gitagik sa uway, ang unang tulo (3) ka letra niini na-atol usab nga mao ang apelyido ni kanhi Alfonso D. Tan, ang unang Mayor sukad kini nahimong siyudad.

Si Tan gipasidunggan sa mga katawhan sa Tangub tungod sa iyang mga nahimo alang sa edukasyon sa mga kabataan sa siyudad pinaagi sa pag-tukod sa mga eskwelahan sa elemetarya, sa tanang 55 ka mga barangay niini.

Tanan kini iyang gipataoran ug jalousie nga bintana aron maseguro nga makasulod ang hangin ug gipahimutang sa daplin sa karsada alang sa kasayon sa pagtungha sa mga kabataan.

Gitudlo nga Governador sa Misamis Occidental ni kanhi Presidente Corazon C. Aquino, sa iyang paglingkud isip Presidente, si Tan usab gipasidunggan sa pundasyon sa duha ka kolehiyo sa siyudad:

Ang Governor Alfonso D. Tan College (GADTC), nga gipanag-iyahan sa siyudad ug ang Northwestern Mindanao State College of Science and Technology (NorMinCST), nga gipanag-iyahan sa nasudnong kagamhanan.

Atol sa foundation day sa Tangub, Pebrero matag tuig, usa ka Alfonso D. Tan Memorial Lecture, usa ka panagtigum sa mga opisyales sa siyudad, mga empleyado sa nasyonal ug local nga pangagamhan ug mga estudayante sa GADTC ug NorMinCST, ang kanunay ipahigayon agig pasidungog kangTan. (EOR/RCA-PIA10 Mis.Occ.)

Number of Comments: 0

  

  

• Notices
• PCDSPO
• Speeches

News from the Regions

PIA eMagazines